محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
370
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
سقوط اشبيليه از آنجا گريخته بود . در روز يازدهم شوال سال 488 ه / اواخر اكتبر سال 1095 م المعتمد در زندان اغمات چشم از جهان فروبست . مدت زندانش نزديك به چهار سال بود . به هنگام وفات پنجاه و هفت سال و چند ماه داشت . او را در بيرون اغمات در كنار زنش اعتماد به خاك سپردند . پس از مرگ او فرزندان و خاندانش به اطراف پراكنده شدند ؛ ولى نام او سالها در مغرب و اندلس بر سر زبانها بود و پايان زندگى محنتبارش آينهء عبرت ديگران شد . اندكى پس از وفات او ابو بحر بن عبد الصمد كه از شعراى دولت و از متعلقان دستگاه او بود به اغمات آمد . روز عيد بر سر گورش رفت ؛ در برابر آن زانو زد و بر خاك او بوسه داد و خاك او به سرشك ديدگان بياميخت . آنگاه در حضور جمع ، قصيدهء غرايى را كه خطاب به او سروده بود بخواند . اين بيتها از آن قصيده است : ملك الملوك اسامع فانادى * ام قد غدتك عن السماع عواد لما خلت منك القصور و لم تكن * فيها كما قد كنت فى الاعياد اقبلت فى هذا الثرى لك خاضعا * و تخذت قبرك موضع الانشاد قد كنت احسب ان تبدد ادمعى * نيران حزن اضرمت بفؤادى فاذا بدمعى كلما اجريته * زادت على حرارة الاكباد مردم به شنيدن اين شعر به سختى مىگريستند و چون حاجيان بر گرد گور او طواف مىكردند و اين منظرهاى دلگداز بود . « 19 » المعتمد بن عباد را پسران و دختران بسيار بود . پسران او كه نامشان در روايات
--> ( 19 ) . رجوع كنيد به فتح بن خاقان : قلائد العقيان : ص 30 و 31 و ابن الخطيب : اعمال الاعلام ، ص 165 - 170 .